محمد جعفر بن محمد صادق اللاهيجي ( الملّا محمد جعفر اللاهيجي )
86
شرح رسالة المشاعر ملا صدرا ( فارسى )
گفته است : « نوع چهارم نوع حكماى الهى ، كملين و محصلين اين فن شريف در اصفهان زيادند ، بسيار از بلاد بعيده آمدهاند بعد از تكميل باز معاودت مىنمايند . » چند نفر از حكماى نامدار را اسم برده است كه بعضى از آنها شاگرد آخوند نورى نبودهاند . از آقا ميرزا حسن نورى و آقا سيد رضى مازندرانى نيز اسم برده است . راجع به ملا محمد جعفر شارح مشاعر گويد : « مرحوم حاجى ملا جعفر لاهيجى كهنه استاد بود و پسرش حاج ميرزا كاظم با فقها پيوند نمود و دختر مرحوم حاجى كلباسى را گرفت ، طريق باب فقاهت را پيمود ، باب علم پدرش از اولادش مفتوح نشد » در اين كتاب از برخى ديگر از حكما اسم برده است ، مثل آقا سيد يوسف اعمى و ملا حسن نائينى و آقا على اصغر همدانى و حاج ميرزا جعفر اصفهانى و آقا ميرزا ابو الحسن جلوه و آقا محمد رضا قمشهاى . راجع به آقا محمد رضا گويد : مدتى در اصفهان تدريس نموده از بقيهء قدما همين يك نفر موجود است . چه بسيار تصور شود كه بعد از فوت « ملا صدرا » بلافاصله فلسفهء او در بين حوزههاى تعليماتى آن زمان رواج پيدا كرد و مثل اين اعصار كتب او مورد توجه فضلا و دانشمندان بوده است ، در حالتى كه چنين نيست و از سير در احوال و آراى حكما و دانشمندان بعد از صدر المتألهين يعنى بعد از ( 1050 ه . ق ) معلوم مىشود كه افكار ملا صدرا فقط در بين شاگردان خود غير از محقق لاهيجى صاحب شوارق تلقى به قبول شده است و ليكن بين شاگردان ميرفندرسكى و طبقهء بعد از شاگردان او مورد قبول واقع نشده است . همانطورى كه قبلا بيان نموديم آقا حسين خوانسارى مدرس شفا كه از او به استاد البشر و استاد الكل فى الكل و محقق خوانسارى تعبير شده است ، در اصفهان شفا و اشارات تدريس مىكرده است و در حواشى خود بر شفا گاهى از ملا صدرا اسم برده است و بر كلمات او مناقشه نموده است ، و گاهى هم براى تأييد خود مطلب آخوند را از حواشى شفا نقل كرده است و صرفا تابع شيخ